Con người là động vật văn hoá
Phạm Thạch Hoàng
Chỉ có văn hoá mới giúp con người tìm thấy ý nghĩa sống tích cực
Đời sống hiện tồn của con người là một tích hợp của nhiều mặt khác nhau: kinh tế, văn hoá, chính trị…con người chẳng ai sống mà lại có thể đứng ngoài những ràng buộc đó.
Franklin: cho rằng con người là động vật kinh tế. Ở góc nhìn lực lượng sản xuất, rõ ràng con người là con người được tạo dựng và chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực kinh tế. Nhưng chỉ nếu vậy không cẩn thận sẽ rơi vào quan điểm của chủ nghĩa duy vật tầm thường và phương pháp siêu hình khi nhìn nhận con người. Xa xưa hơn, trong lịch sử, Arixtốt cho rằng, con người là động vật chính trị, chính trị là đỉnh cao của nghệ thuật làm người. Có lẽ do thời Arixtốt, nhà chính trị là mẫu hình sáng giá nhất, bởi ở đó hội tụ những phẩm hạnh của một con người. Những quan điểm nói trên, nếu đem áp dụng vào nhìn nhận xã hội hiện đại phát triển và đa dạng nghề nghiệp hôm nay và nếu như trong xã hội ai ai cũng theo đuổi những tham vọng chính trị, quyền lực chính trị thì xã hội đó đâu phải là một xã hội tiến bộ, văn minh.
Vậy con người là gì?
Vượt ra ngoài khuôn khổ chật hẹp của kinh tế, chính trị, thì con người là một động vật văn hoá chăng? Theo tôi, suy cho cùng là như vậy.
Bởi lẽ nói tới văn hoá là nói tới giá trị cao nhất, tổng hợp nhất, rộng nhất, đầy đủ nhất của con người (vật chất và tinh thần). Những phạm trù giá trị đó đều do hoạt động của con người sáng tạo ra và để thoã mãn cao nhất đời sống hiện tồn các nhu cầu của con người.
Con người là một động vật nhưng đã đi xa hơn tính vật của mình vì con người tạo ra văn hoá và có văn hoá. Chính tạo ra văn hoá con người lại tạo ra chính mình lần nữa, như quan điểm của triết học mác xít. Tạo ra văn hoá chính là con người hướng mình tới sự hoàn mỹ. Có thể nói, văn hoá mới là đích thực sự của con người. Vì vậy, con người làm kinh tế, chính trị đích thị không nằm ngoài mục tiêu văn hoá. Có chăng nhận thức của con người về văn hoá ở mỗi thời khác nhau mà thôi.
Ngày nay, văn hoá và sức mạnh của văn hoá được con người nhận diện một cách đầy đủ và rộng mở hơn ngày hôm qua.
Văn hoá là nấc thang không cùng để con người lên cao mãi.
Văn hoá đã sáng tạo ra con người và làm cho con người trở thành chủ NGƯỜI viết hoa đúng nghĩa./.
